Jak działa nowy system rozliczeń energii z fotowoltaiki w 2026 roku?
W 2026 roku podstawowym modelem rozliczeń dla nowych prosumentów jest net-billing. Oznacza to odejście od dotychczasowego systemu net-meteringu, w którym 1 kWh energii oddanej do sieci mogła być wymieniana na określoną ilość kWh pobranych. W nowym systemie energia wyprodukowana przez instalację fotowoltaiczną jest najpierw zużywana na miejscu, a nadwyżka trafia do sieci i jest wyceniana według godzinowej rynkowej ceny energii (RCE). Ta wartość finansowa jest zapisywana na koncie prosumenta jako depozyt prosumencki.
W praktyce oznacza to, że prosument sprzedaje nadwyżkę energii po aktualnej cenie rynkowej, a energię pobieraną z sieci kupuje według taryfy swojego sprzedawcy. Depozyt może być następnie wykorzystany do pomniejszenia rachunku za energię czynną, choć nie pokrywa wszystkich opłat dystrybucyjnych i stałych, które nadal pozostają do zapłaty.
Co decyduje o wartości nadwyżki i kosztach poboru energii?
W nowym systemie nie ma jednej, stałej ceny za energię oddaną do sieci. Wartość nadwyżki zależy od godzinowej ceny rynkowej w momencie jej wprowadzenia do sieci. To oznacza, że ta sama ilość energii może mieć różną wartość finansową w zależności od dnia i godziny.
Z kolei koszt poboru energii z sieci jest ustalany na podstawie taryfy sprzedawcy oraz opłat dystrybucyjnych naliczanych przez operatora systemu. Opłaty te obejmują m.in. opłatę mocową, która w 2026 roku wynosi od 4,29 zł do 24,05 zł miesięcznie, zależnie od rocznego zużycia energii, a także inne stałe i zmienne składniki.
Przykładowo, przy poborze 300 kWh po cenie 0,80 zł/kWh koszt samej energii czynnej wyniesie około 240 zł, do czego dochodzą dodatkowe opłaty i podatki. Jeśli natomiast prosument odda do sieci 300 kWh przy średniej cenie rozliczeniowej 0,30 zł/kWh, wartość depozytu wyniesie około 90 zł przed uwzględnieniem korekt.
Jak przebiega proces rozliczenia energii z instalacji fotowoltaicznej?
Proces rozliczenia można opisać w kilku etapach:
- Instalacja PV produkuje energię elektryczną.
- Energia ta jest najpierw wykorzystywana na bieżąco w budynku (autokonsumpcja), co jest najbardziej opłacalne ekonomicznie.
- Nadwyżka energii, czyli ta niezużyta na miejscu, jest przesyłana do sieci przez licznik dwukierunkowy, który rejestruje zarówno energię oddaną, jak i pobraną z sieci.
- Operator systemu dystrybucyjnego wycenia oddaną energię zgodnie z obowiązującym mechanizmem cenowym, najczęściej RCE.
- Wartość oddanej energii jest zapisywana na koncie prosumenta jako depozyt prosumencki.
- Podczas poboru energii z sieci wystawiana jest faktura, która obejmuje koszt energii czynnej, opłaty dystrybucyjne, stałe oraz inne należności.
- Depozyt prosumencki pomniejsza rachunek w zakresie dozwolonym przez przepisy, ale nie eliminuje wszystkich opłat, dlatego rachunek po instalacji PV zwykle nie wynosi zero.
Jakie czynniki wpływają na ostateczny rachunek prosumenta?
Kluczową rolę odgrywa wielkość autokonsumpcji. Im więcej energii zużytej jest bezpośrednio na miejscu, tym mniejsze są koszty poboru z sieci i tym lepiej dla budżetu prosumenta. Wysoka autokonsumpcja pozwala uniknąć zakupu energii po cenach rynkowych i minimalizuje konieczność sprzedaży nadwyżek po zmiennej, często niższej cenie.
Godziny produkcji instalacji PV często przypadają na momenty, gdy ceny rynkowe energii są niskie, co oznacza niższą wartość finansową nadwyżek. Z kolei pobór energii w godzinach wieczornych lub zimowych bywa droższy. Dlatego efektywne zarządzanie zużyciem energii oraz dobór odpowiednich taryf ma kluczowe znaczenie, co podkreśla SerwisFotowoltaiki.
Wzrost autokonsumpcji można wspierać przy pomocy magazynów energii oraz inteligentnych systemów zarządzania energią, które pozwalają na magazynowanie nadwyżek i ich wykorzystanie w późniejszych godzinach. Dodatkowo instalacje z pompami ciepła, ładowarkami samochodów elektrycznych czy systemami automatyki budynkowej zwiększają elastyczność zużycia i poprawiają bilans energetyczny.
Czy starsi prosumenci mogą korzystać ze starego systemu rozliczeń?
Tak, prosumenci, którzy uruchomili swoje instalacje przed 1 lipca 2026 roku, mogą nadal korzystać z systemu net-meteringu, pod warunkiem że zostali objęci wcześniejszymi zasadami. W tym modelu rozliczenie opiera się na proporcjonalnym bilansowaniu ilości energii oddanej i pobranej z sieci, co często pozwalało na korzystniejsze rozliczenia.
Jednak wraz z upływem czasu coraz większa liczba nowych instalacji i zmieniające się regulacje będą kierować prosumentów do modelu net-billingu, który lepiej odzwierciedla realne ceny i mechanizmy rynkowe.
Jakie kierunki rozwoju czekają rozliczenia energii z fotowoltaiki?
Przyszłość rozliczeń energii z fotowoltaiki to przede wszystkim rosnące znaczenie godzinowych cen energii oraz elastyczności odbiorców. Oczekuje się dalszego rozwoju magazynów energii, instalacji hybrydowych łączących fotowoltaikę z pompami ciepła i stacjami ładowania pojazdów elektrycznych.
Coraz większą rolę będzie odgrywać zarządzanie momentem zużycia energii, co pozwoli na maksymalizację autokonsumpcji i minimalizację kosztów. Ponadto wdrażane będą rozwiązania ograniczające przeciążenia sieci, takie jak inteligentne sterowanie mocą i magazyny energii, które umożliwią stabilniejszą pracę systemu energetycznego.
Podsumowując, rozliczenia prądu z fotowoltaiki w 2026 roku są bardziej skomplikowane niż dotychczas, ale oferują większą przejrzystość i powiązanie z realnymi cenami rynkowymi. Kluczowym elementem pozostaje efektywne wykorzystanie własnej produkcji energii, a także świadome zarządzanie zużyciem i inwestycja w nowoczesne technologie wspierające autokonsumpcję.
Źródła
- https://bip.ure.gov.pl/download/3/20493/ESV3.pdf
- https://www.ure.gov.pl/pl/energia-elektryczna/ceny-wskazniki/9165,dok.html
- https://www.ure.gov.pl/download/9/15790/informacja582025PUREstawki2026.pdf
- https://bizblog.spidersweb.pl/fotowoltaika-mniejszy-przyrost-wiecej-prosumentow
- https://www.loxone.com/plpl/blog/net-billing-fotowoltaika-zmiany-wrzesien/