Do kiedy rozliczyć opłaty za korzystanie ze środowiska w 2026 roku?
Podmioty, które korzystały ze środowiska w 2025 roku, powinny złożyć roczny wykaz i wnieść należną opłatę do 31 marca 2026 r. Termin dotyczy rozliczenia za poprzedni rok, a nie opłat za aktywność prowadzoną w całym 2026 roku. Wykaz składa się właściwemu marszałkowi województwa, a płatności dokonuje na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego.
Wyszukiwana fraza „opłaty za korzystanie ze środowiska 2026” może oznaczać dwie różne sprawy. Najczęściej chodzi o rozliczenie przygotowywane w 2026 roku za korzystanie ze środowiska w 2025 roku. Natomiast opłaty dotyczące korzystania w 2026 roku rozlicza się co do zasady do 31 marca 2027 r. Rozróżnienie tych lat jest istotne, ponieważ wpływa zarówno na zakres danych, jak i na wybór stawek.
Obowiązek rozliczenia dotyczy korzystania ze środowiska określonego w przepisach, między innymi wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza oraz składowania odpadów. Podmiot sam ustala, czy prowadził działalność objętą opłatą, oblicza należność i sprawdza, czy musi złożyć wykaz. Brak wezwania do zapłaty nie potwierdza braku obowiązku.
Kogo dotyczy opłata i jakie dane trzeba przygotować?
Opłatę oblicza się na podstawie skali korzystania ze środowiska oraz stawek właściwych dla danego rodzaju działalności i roku. W przypadku emisji do powietrza potrzebne są między innymi informacje o rodzajach i ilościach wyemitowanych substancji. Przy składowaniu odpadów znaczenie mają dane o ich rodzaju i ilości. Zakres wykazu zależy więc od tego, w jaki sposób podmiot korzystał ze środowiska.
Przed rozpoczęciem obliczeń warto zebrać dokumentację źródłową, która pozwala odtworzyć wielkość emisji lub inne parametry wymagane dla danego rodzaju opłaty. Mogą to być ewidencje, zestawienia eksploatacyjne i dane o ilości zużytych materiałów lub paliw, jeśli są potrzebne do ustalenia emisji. Dokumenty należy zachować na wypadek weryfikacji rozliczenia.
Wykaz powinien zawierać dane wykorzystane do wyliczenia należności, w tym informacje o rodzajach i ilościach substancji wprowadzonych do powietrza albo o składowanych odpadach. Nie należy ograniczać się do samej kwoty. Rzetelne dane ułatwiają sprawdzenie sposobu obliczenia opłaty i wykazanie, że rozliczenie odpowiada rzeczywistemu korzystaniu ze środowiska.
Jeżeli działalność prowadzono w kilku lokalizacjach albo obejmowała różne rodzaje korzystania, trzeba zweryfikować właściwość organu i sposób rozliczenia dla każdej sytuacji. Zasadniczo wykaz składa się marszałkowi województwa właściwemu ze względu na miejsce korzystania ze środowiska. Przy emisjach z niestacjonarnych urządzeń technicznych, takich jak pojazdy, opłatę za emisję wpłaca się na rachunek marszałka właściwego dla miejsca rejestracji podmiotu.
Jak działają progi 100 zł i 800 zł?
Przepisy rozróżniają obowiązek wniesienia opłaty od obowiązku złożenia wykazu. Jeśli roczna opłata za dany rodzaj korzystania ze środowiska nie przekracza 800 zł, podmiot nie musi jej wnosić. Nie oznacza to jednak automatycznie, że nie musi składać wykazu.
Wykazu nie trzeba składać, gdy roczna opłata z każdego rodzaju korzystania ze środowiska nie przekracza 100 zł. Próg ten należy analizować osobno dla poszczególnych rodzajów korzystania. Jeśli choć jeden z nich przekracza 100 zł, obowiązek złożenia wykazu może nadal występować, nawet gdy wyliczona opłata nie przekracza 800 zł i nie trzeba jej wpłacać.
- Do 100 zł dla każdego rodzaju korzystania: zasadniczo nie trzeba składać wykazu ani wnosić opłaty.
- Powyżej 100 zł, ale nie więcej niż 800 zł dla danego rodzaju: opłaty zasadniczo nie trzeba wpłacać, ale wykaz może być wymagany.
- Powyżej 800 zł dla danego rodzaju: należy złożyć wykaz i wnieść należną opłatę.
Przykładowo, jeżeli opłata za emisję wynosi 500 zł, podmiot zasadniczo nie wpłaca tej kwoty, ale może mieć obowiązek złożenia wykazu. Jeżeli natomiast opłata za każdy rodzaj korzystania wynosi najwyżej 100 zł, zasadniczo nie trzeba składać wykazu ani wnosić opłaty. Przed zastosowaniem progów warto sprawdzić uchwałę właściwego sejmiku województwa. Województwo może podwyższyć wskazane wartości maksymalnie o 50%.
Jak dobrać stawki i obliczyć należność?
Rozliczenie składane w 2026 roku za korzystanie ze środowiska w 2025 roku wymaga użycia danych za 2025 rok oraz stawek właściwych dla tego roku. Stawek na 2026 rok nie stosuje się wstecz do obliczenia opłaty za poprzedni rok. Dotyczą one korzystania ze środowiska, które nastąpiło w 2026 roku, a jego rozliczenie przypada zasadniczo w 2027 roku.
Stawki na 2026 rok ogłoszono w obwieszczeniu z 6 sierpnia 2025 r. Przykładowe górne stawki jednostkowe wynoszą 591,16 zł za kilogram gazów lub pyłów wprowadzonych do powietrza oraz 433,08 zł za megagram odpadów umieszczonych na składowisku. Są to wartości maksymalne, a nie kwoty automatycznie stosowane w każdym rozliczeniu. Rzeczywista należność zależy od właściwej stawki oraz ilości danego rodzaju korzystania.
Prace nad rozliczeniem warto przeprowadzić w uporządkowanej kolejności:
- ustalić, jakie rodzaje korzystania ze środowiska wystąpiły w rozliczanym roku;
- zebrać wielkości emisji, ilości odpadów i inne dane potrzebne dla danego rodzaju działalności;
- dobrać stawki obowiązujące w roku, którego dotyczy korzystanie;
- obliczyć należność oddzielnie dla poszczególnych rodzajów korzystania;
- sprawdzić progi, właściwość marszałka i ewentualne uchwały sejmiku;
- złożyć wykaz i wpłacić należną kwotę w terminie.
Co grozi za brak wykazu i jak uniknąć pomyłek?
Brak wykazu mimo istniejącego obowiązku albo dane, które budzą zastrzeżenia, mogą doprowadzić do ustalenia opłaty przez marszałka województwa w drodze decyzji. Organ może oprzeć się na własnych ustaleniach lub wynikach kontroli. Dlatego warto zachować dokumenty, na podstawie których określono wielkość korzystania i sporządzono rozliczenie.
Najczęstsze pomyłki wynikają z pomieszania roku złożenia wykazu z rokiem, którego dotyczy opłata, zastosowania stawek z niewłaściwego okresu albo potraktowania progu 800 zł jako zwolnienia z obowiązku sprawozdawczego. Warto też pamiętać, że próg 100 zł odnosi się do każdego rodzaju korzystania, a nie do sumy wszystkich opłat.
Najważniejsza data dla rozliczenia przygotowywanego w 2026 roku to 31 marca 2026 r. Do tego dnia należy złożyć wymagany wykaz i wpłacić opłaty za korzystanie ze środowiska w 2025 roku. Rozliczenie korzystania z 2026 roku przypada natomiast co do zasady do 31 marca 2027 r. Wcześniejsze zebranie danych, sprawdzenie właściwych stawek oraz ustalenie progów dla poszczególnych rodzajów działalności pozwala ograniczyć ryzyko błędów i spóźnienia.
Źródła
- https://sip.lex.pl/akty-prawne/mp-monitor-polski/wysokosc-stawek-oplat-za-korzystanie-ze-srodowiska-na-rok-2026-22172128
- https://dziennikustaw.gov.pl/MP/rok/2026/pozycja/1012
- https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/prawo-ochrony-srodowiska-16901353/art-290
- https://dziennikustaw.gov.pl/M2026000101201.pdf
- https://dziennikustaw.gov.pl/D2026000145301.pdf